PLC Atölyesi Ücretsiz başla

Kurslar › TIA Portal ile PLC programlama › Ders 10

Ders 10 / 12 · yaklaşık 40 dakika

Sayıcılar ve karşılaştırma

Bir koliye kaç ürün girdi, bir makine kaç çevrim yaptı, bir kapı kaç kez açıldı? Bunları sayıcılarla sayarız. Bu derste sayıcıların nasıl saydığını ve sayıyla nasıl karar verildiğini öğreniyorsun.

Ders videosu · 2:30 · Bu dersin anlatımlı özeti. Anlatım yapay zekâ sesiyle (Edge TTS) üretildi; görseller bu sayfadaki şekillerdir. Altyazı açılıp kapatılabilir.

Kazanımlar

  • CTU ve CTD'nin girişlerini (CU/CD, R/LD, PV) ve çıkışlarını (Q, CV) açıklarsın.
  • Sayıcının sinyalin seviyesini değil yükselen kenarını saydığını bilirsin.
  • Koli dolunca bandı durduran ve sıfırlamayla yeniden başlayan bir sayıcı kurarsın.
  • CV'yi karşılaştırma komutlarıyla kullanarak ara kararlar verirsin.

Yukarı ve aşağı sayıcı

SayıcıSayma girişiSıfırlama / yüklemeQ ne zaman 1?
CTU (yukarı)CU'nun her yükselen kenarında CV bir artarR = 1 iken CV = 0CV ≥ PV
CTD (aşağı)CD'nin her yükselen kenarında CV bir azalırLD = 1 iken CV = PVCV ≤ 0
CTUDCU ile artar, CD ile azalırR ve LD ayrıQU: CV ≥ PV, QD: CV ≤ 0

Yükselen kenar: Sayıcı, giriş 0'dan 1'e geçtiği taramada sayar. Fotoselin önünde bir kutu 2 saniye dursa bile bir kez sayılır. Giriş kısa süreli titreşirse (sensör sıçraması) birden fazla sayılabilir; bunun için sensörü doğru yerleştirmek ya da girişi kısa bir TON ile süzmek gerekir.

TIA Portal'da IEC sayıcıları da zamanlayıcılar gibi bir instance DB kullanır. CV tipi seçilebilir (Int, DInt...). Bu sitenin simülatöründe sayıcılar C0-C15; C0 kontağı Q çıkışını sorgular.

Karşılaştırma komutları

Bazen yalnız "hedefe ulaştı mı?" değil, "yarısı doldu mu?", "son iki ürün mü kaldı?" gibi sorular sorulur. TIA Portal'da bunun için karşılaştırma kontakları vardır: CMP ==, <>, >=, <=, >, <. Kontak gibi basamağa konur, iki değeri karşılaştırır, koşul doğruysa akım geçirir.

Basamak (TIA Portal LAD)Anlamı
"C_Koli".CV >= 4 → "Koli_Doluyor" lambasıKolide 4 ya da daha fazla ürün var
"C_Koli".CV == 0 → "Koli_Bos"Yeni koli, henüz ürün yok

Bu sitedeki tarayıcı simülatöründe karşılaştırma kutusu yok; yalnız sayıcının Q çıkışını kullanabilirsin. Karşılaştırmayı TIA Portal ve PLCSIM'de dene.

Uygulama: 6'lı koli

Bir paketleme hattında ürünler bant üzerinde gelir ve fotoselin önünden geçip koliye düşer. 6 ürün sayılınca bant durur, operatör koliyi değiştirip sıfırlama butonuna basar.

  1. Fotosel → CTU C0, PV = 6, R = Sıfırlama butonu
  2. C0 → "Koli dolu" lambası
  3. NC C0 → Konveyör

Alıştırma: 6'lı koli sayacı

Başlangıç programında sayıcının hedefi yanlış (3) ve sıfırlama girişi bağlanmamış. Çalıştır, fotosel butonuna basıp bırakarak ürün geçir; üçüncü üründe bant duruyor ve sıfırlama butonu hiçbir şey yapmıyor.

  1. Birinci basamaktaki sayıcıyı seç; PV'yi 6 yap.
  2. Aynı yerdeki Sıfırlama girişi listesinden I0.1'i seç.
  3. Kontrol et: simülatör yedi ürün geçirir ve sıfırlamayı dener.

Ek görev: Gün boyunca dolan koli sayısını ikinci bir sayıcıyla say: koli dolu lambasının her yanışında C1 bir artsın, C1 10'a ulaşınca "palet dolu" çıkışı Q0.2 yansın.

Sık yapılan hatalar

  • Sıfırlama girişini sürekli 1 bırakmak. R = 1 iken sayıcı hep sıfırdır ve saymaz.
  • Titreşen sensörle saymak. Sensör bir kutuda birkaç kez açılıp kapanırsa her biri sayılır. Sensörü doğru konumla ya da girişi kısa bir gecikmeyle süz.
  • Sayıcıyı PLC yeniden başlayınca sıfırlanıyor sanmak. TIA Portal'da instance DB'nin "kalıcı" (retain) ayarına göre CV, güç kesilince korunabilir. Ne istediğine karar ver ve gerekirse ilk taramada sıfırla.

Mini sınav

1. Bir kutu fotoselin önünde 3 saniye durdu. CTU kaç sayar?

Sayıcı yükselen kenarı sayar; bir kutu bir kez sayılır.

2. CTU'da PV = 6, CV = 6. Q nedir?

CTU'nun çıkışı CV ≥ PV olduğunda 1'dir.

3. CTD'de LD girişi 1 olunca ne olur?

LD, aşağı sayıcıya başlangıç değeri olarak PV'yi yükler.

4. Kolide 4 ya da daha fazla ürün olduğunu TIA Portal'da hangi komutla anlarsın?

Karşılaştırma kontağı CV'yi bir sabitle karşılaştırır.

5. CTU'nun R girişi 1 olunca ne olur?

R sıfırlar; LD ise CTD'yi PV'ye yükler.

6. Sayıcının bir artması için CU girişinde ne gerekir?

Sayıcı kenara bakar; giriş ne kadar uzun 1 kalırsa kalsın bir sayar.

Kaynaklar

  • IEC 61131-3: standart fonksiyon blokları CTU, CTD, CTUD.
  • Siemens, SIMATIC S7-1200 sistem kılavuzu, "Sayıcı komutları" ve "Karşılaştırma komutları". Siemens Industry Online Support: support.industry.siemens.com