Kazanımlar
- TON, TOF ve TP'nin zaman diyagramını çizer, farklarını açıklarsın.
- TIA Portal'da zamanlayıcının instance DB'sini ve PT, ET, Q değerlerini tanırsın.
- Bir kalkış uyarısını TON ile kurar, uyarının bitişini zamanlayıcının çıkışına bağlarsın.
- Zamanlayıcının girişi kesilince ne olduğunu her tip için söylersin.
Üç temel zamanlayıcı
| Tip | Adı | Davranışı | Örnek |
|---|---|---|---|
| TON | Gecikmeli açma | IN, PT süresi boyunca kesintisiz 1 kalırsa Q açılır. IN kapanınca Q hemen kapanır, süre sıfırlanır. | Kalkış uyarısı, sensörün titreşimini süzmek |
| TOF | Gecikmeli kapama | IN açılınca Q hemen açılır. IN kapanınca Q, PT süresi sonra kapanır. | Motor durunca soğutma fanının bir süre daha dönmesi |
| TP | Darbe | IN'in yükselen kenarında Q, PT süresi kadar açılır; bu sürede IN ne yaparsa yapsın darbe tamamlanır. | Valfe sabit süreli itme, kısa korna sinyali |
TIA Portal'da zamanlayıcı
S7-1200/1500'de IEC zamanlayıcıları bir IEC_TIMER veri yapısı kullanır. LAD'da TON kutusunu basamağa bıraktığında TIA Portal sana bir instance DB oluşturmayı önerir (ör. "T_Kalkis_Uyari"). Kutunun bağlantıları:
- IN: zamanlayıcıyı çalıştıran koşul.
- PT: ayar süresi, TIME tipinde:
T#2S,T#500MS,T#1M30S. - Q: çıkış biti. Başka basamaklarda
"T_Kalkis_Uyari".Qolarak okunur. - ET: geçen süre; izleme tablosunda görmek için faydalıdır.
Bu sitedeki simülatörde zamanlayıcılar T0-T15 adreslerindedir; T0 kontağı zamanlayıcının Q çıkışını sorgular. Bu sadeleştirme eski S5/S7-300 yazımına benzer; TIA Portal'da her zamanlayıcının kendi DB'si olur.
Aynı instance DB'yi iki farklı zamanlayıcı çağrısında kullanma; ikisi aynı süreyi bozar. Her zamanlayıcıya kendi DB'sini ver.
Uygulama: konveyör kalkış uyarısı
Uzun konveyörlerde bant hareket etmeden önce sesli ya da ışıklı uyarı verilir; çevredeki kişiler banttan uzaklaşır. Mantık şöyle kurulur:
- Start/stop mühürlü bir çalışma isteği biti tutar (
M0.0). - Çalışma isteği bir TON'u başlatır (PT = 2 s).
- İstek var ve TON henüz dolmadıysa korna öter:
M0.0 · NC T0 → korna. - TON dolunca motor çalışır:
T0 → motor. Korna kendiliğinden susar.
Stop'a basılınca istek düşer, TON sıfırlanır; motor ve korna birlikte kapanır.
Alıştırma: 2 saniyelik kalkış uyarısı
Başlangıç programında start'a basınca konveyör hemen kalkıyor. Arasına 2 saniyelik bir uyarı koy.
- İkinci basamağın bobinini seç, tipini TON, adresini
T0, süresini2000ms yap. - Yeni bir basamak ekle:
M0.0NO,T0NC →Q0.1korna. - Bir basamak daha ekle:
T0NO →Q0.0konveyör. - Çalıştır, start'a bas ve kornanın iki saniye öttüğünü izle. Sonra Kontrol et.
Ek görev: Konveyör durunca bant motorunun soğutma fanı 5 saniye daha dönsün. İpucu: Q0.0 kontağıyla bir TOF (T1, 5000 ms) çalıştır, T1 kontağıyla fan çıkışını Q0.2 sür. Bunu serbest simülatörde ya da TIA Portal'da dene.
Sık yapılan hatalar
- TON'un girişini darbe gibi kısa vermek. TON, IN kesintisiz 1 kaldığı sürece sayar. Start butonunu doğrudan TON'a bağlarsan buton bırakılınca süre sıfırlanır; mühürlü bir bit kullan.
- Aynı instance DB'yi iki zamanlayıcıda kullanmak. İki çağrı aynı ET değerini yazar ve ikisi de yanlış çalışır.
- Süreyi sayı olarak yazmak. TIA Portal'da PT TIME tipindedir: 2000 değil T#2S yazılır.
Kaynaklar
- IEC 61131-3: standart fonksiyon blokları TON, TOF, TP.
- Siemens, SIMATIC S7-1200 sistem kılavuzu, "Zamanlayıcı komutları". Siemens Industry Online Support: support.industry.siemens.com