PLC Atölyesi Ücretsiz başla

Kurslar › TIA Portal ile PLC programlama › Ders 9

Ders 9 / 12 · yaklaşık 45 dakika

Zamanlayıcılar: TON, TOF, TP

Makineler çoğu zaman "hemen" değil, "biraz sonra" çalışır: konveyör kalkmadan önce korna öter, fan motor durduktan sonra bir süre daha döner. Bu derste üç temel zamanlayıcıyı öğreniyorsun.

Ders videosu · 4:00 · Bu dersin anlatımlı özeti. Anlatım yapay zekâ sesiyle (Edge TTS) üretildi; görseller bu sayfadaki şekillerdir. Altyazı açılıp kapatılabilir.

Kazanımlar

  • TON, TOF ve TP'nin zaman diyagramını çizer, farklarını açıklarsın.
  • TIA Portal'da zamanlayıcının instance DB'sini ve PT, ET, Q değerlerini tanırsın.
  • Bir kalkış uyarısını TON ile kurar, uyarının bitişini zamanlayıcının çıkışına bağlarsın.
  • Zamanlayıcının girişi kesilince ne olduğunu her tip için söylersin.

Üç temel zamanlayıcı

TON, TOF ve TP zamanlayıcılarının zaman diyagramı INTON QTOF QTP Q PTPTPT IN açılınca TON PT kadar sonra açılır; IN kapanınca TOF PT kadar sonra kapanır; TP her tetikte PT kadar darbe verir.
Şekil 1. Üç temel IEC zamanlayıcısı. PT ayar süresi, Q çıkıştır.
TipAdıDavranışıÖrnek
TONGecikmeli açmaIN, PT süresi boyunca kesintisiz 1 kalırsa Q açılır. IN kapanınca Q hemen kapanır, süre sıfırlanır.Kalkış uyarısı, sensörün titreşimini süzmek
TOFGecikmeli kapamaIN açılınca Q hemen açılır. IN kapanınca Q, PT süresi sonra kapanır.Motor durunca soğutma fanının bir süre daha dönmesi
TPDarbeIN'in yükselen kenarında Q, PT süresi kadar açılır; bu sürede IN ne yaparsa yapsın darbe tamamlanır.Valfe sabit süreli itme, kısa korna sinyali

TIA Portal'da zamanlayıcı

S7-1200/1500'de IEC zamanlayıcıları bir IEC_TIMER veri yapısı kullanır. LAD'da TON kutusunu basamağa bıraktığında TIA Portal sana bir instance DB oluşturmayı önerir (ör. "T_Kalkis_Uyari"). Kutunun bağlantıları:

  • IN: zamanlayıcıyı çalıştıran koşul.
  • PT: ayar süresi, TIME tipinde: T#2S, T#500MS, T#1M30S.
  • Q: çıkış biti. Başka basamaklarda "T_Kalkis_Uyari".Q olarak okunur.
  • ET: geçen süre; izleme tablosunda görmek için faydalıdır.

Bu sitedeki simülatörde zamanlayıcılar T0-T15 adreslerindedir; T0 kontağı zamanlayıcının Q çıkışını sorgular. Bu sadeleştirme eski S5/S7-300 yazımına benzer; TIA Portal'da her zamanlayıcının kendi DB'si olur.

Aynı instance DB'yi iki farklı zamanlayıcı çağrısında kullanma; ikisi aynı süreyi bozar. Her zamanlayıcıya kendi DB'sini ver.

Uygulama: konveyör kalkış uyarısı

Uzun konveyörlerde bant hareket etmeden önce sesli ya da ışıklı uyarı verilir; çevredeki kişiler banttan uzaklaşır. Mantık şöyle kurulur:

  1. Start/stop mühürlü bir çalışma isteği biti tutar (M0.0).
  2. Çalışma isteği bir TON'u başlatır (PT = 2 s).
  3. İstek var ve TON henüz dolmadıysa korna öter: M0.0 · NC T0 → korna.
  4. TON dolunca motor çalışır: T0 → motor. Korna kendiliğinden susar.

Stop'a basılınca istek düşer, TON sıfırlanır; motor ve korna birlikte kapanır.

Alıştırma: 2 saniyelik kalkış uyarısı

Başlangıç programında start'a basınca konveyör hemen kalkıyor. Arasına 2 saniyelik bir uyarı koy.

  1. İkinci basamağın bobinini seç, tipini TON, adresini T0, süresini 2000 ms yap.
  2. Yeni bir basamak ekle: M0.0 NO, T0 NC → Q0.1 korna.
  3. Bir basamak daha ekle: T0 NO → Q0.0 konveyör.
  4. Çalıştır, start'a bas ve kornanın iki saniye öttüğünü izle. Sonra Kontrol et.

Ek görev: Konveyör durunca bant motorunun soğutma fanı 5 saniye daha dönsün. İpucu: Q0.0 kontağıyla bir TOF (T1, 5000 ms) çalıştır, T1 kontağıyla fan çıkışını Q0.2 sür. Bunu serbest simülatörde ya da TIA Portal'da dene.

Sık yapılan hatalar

  • TON'un girişini darbe gibi kısa vermek. TON, IN kesintisiz 1 kaldığı sürece sayar. Start butonunu doğrudan TON'a bağlarsan buton bırakılınca süre sıfırlanır; mühürlü bir bit kullan.
  • Aynı instance DB'yi iki zamanlayıcıda kullanmak. İki çağrı aynı ET değerini yazar ve ikisi de yanlış çalışır.
  • Süreyi sayı olarak yazmak. TIA Portal'da PT TIME tipindedir: 2000 değil T#2S yazılır.

Mini sınav

1. Motor durduktan sonra fanın 30 saniye daha dönmesi için hangi zamanlayıcı?

TOF, giriş kesildikten sonra çıkışı PT süresi kadar açık tutar.

2. TON çalışırken giriş 1 saniye sonra kesildi (PT = 2 s). Ne olur?

TON'un girişi kesilince geçen süre sıfırlanır.

3. TIA Portal'da 1,5 saniye nasıl yazılır?

TIME sabitleri T# önekiyle yazılır: T#1S500MS ya da T#1.5S.

4. TP'nin darbesi sürerken giriş kapanırsa?

TP, tetiklendikten sonra darbeyi her durumda PT süresi kadar sürdürür.

5. TON'un ET çıkışı neyi gösterir?

PT ayarlanan, ET geçen süredir; ET, PT'ye ulaşınca Q 1 olur.

6. Bir lamba bir saniye yanıp bir saniye sönsün. En kısa yol hangisi?

0,5 Hz'in periyodu 2 saniyedir: 1 s açık, 1 s kapalı.

Kaynaklar

  • IEC 61131-3: standart fonksiyon blokları TON, TOF, TP.
  • Siemens, SIMATIC S7-1200 sistem kılavuzu, "Zamanlayıcı komutları". Siemens Industry Online Support: support.industry.siemens.com