Kazanımlar
- I, Q, M ve DB bellek alanlarının ne sakladığını açıklarsın.
- Bit, bayt, word ve double word adreslerini okur, örtüşmeleri fark edersin.
- Ara sonuçları bir M bitinde toplayıp programı sadeleştirirsin.
- Etiket tablosunda anlamlı adlar verirsin.
Bellek alanları
| Alan | Harf (Almanca) | İçerik | Örnek |
|---|---|---|---|
| Giriş | I (E) | Tarama başında okunan giriş görüntüsü | %I0.0 Start butonu |
| Çıkış | Q (A) | Tarama sonunda çıkışlara yazılan görüntü | %Q0.0 Motor kontaktörü |
| Bellek (bayrak) | M (M) | Programın kendi ara bitleri ve sayıları | %M0.0 Sistem hazır |
| Veri bloğu | DB | Adlı, yapılandırılmış veri: reçeteler, sayaçlar, ayarlar | "Ayarlar".Hedef_Adet |
Almanca arayüzde giriş E (Eingang), çıkış A (Ausgang) harfiyle gösterilir: E0.0 ile I0.0 aynı adrestir. Bu sitede uluslararası I/Q yazımını kullanıyoruz.
Bit, bayt, word: adres nasıl okunur?
I0.3: giriş alanı, 0 numaralı bayt, o baytın 3 numaralı biti. Bir bayt 8 bittir (0-7), bu yüzden I0.8 diye bir adres yoktur; 7'den sonra I1.0 gelir.
| Boyut | Bit | Örnek adres | Kapsadığı baytlar |
|---|---|---|---|
| Bit | 1 | %M10.0 | MB10'un 0. biti |
| Bayt (B) | 8 | %MB10 | MB10 |
| Word (W) | 16 | %MW10 | MB10 ve MB11 |
| Double word (D) | 32 | %MD10 | MB10, MB11, MB12, MB13 |
Örtüşme tuzağı: MW10 ile MW11 aynı anda kullanılırsa MB11 ikisine de aittir; biri diğerini bozar. Word'leri çift adreslerde ve aralarında boşluk bırakarak kullan: MW10, MW12, MD20, MD24...
PLC etiket tablosu
Programda %I0.1 yerine "Stop" yazmak hem okumayı hem arıza bulmayı kolaylaştırır. TIA Portal'da proje ağacında PLC etiketleri → Varsayılan etiket tablosu açılır; her satıra ad, veri tipi ve adres girilir.
| Ad | Veri tipi | Adres | Açıklama |
|---|---|---|---|
| Start | Bool | %I0.0 | Start butonu, NO |
| Stop | Bool | %I0.1 | Stop butonu, NC kablolu |
| Kapi_Kapali | Bool | %I0.2 | Koruma kapısı sınır anahtarı |
| Sistem_Hazir | Bool | %M0.0 | Çalışma koşulları tamam |
| Motor | Bool | %Q0.1 | K1 motor kontaktörü |
Adlarda boşluk ve Türkçe karakter yerine alt çizgi ve ASCII harf kullanmak, başka yazılımlarla veri alışverişinde sorunları önler.
Veri blokları (DB)
M alanı küçüktür ve herkes tarafından paylaşılır. Daha düzenli bir program için veriler veri bloklarında tutulur. S7-1200/1500'de varsayılan olan optimize erişimli DB'lerde değişkenlere yalnız adla erişilir ("Ayarlar".Hedef_Adet); mutlak adres yoktur. Fonksiyon bloklarının kendi veri blokları (instance DB) Ders 12'de.
Alıştırma: "Sistem hazır" biti
Bu makinede motorun çalışması için iki koşul var: stop butonu basılı değil (I0.1 = 1) ve koruma kapısı kapalı (I0.2 = 1). İki koşulu her basamakta tekrar yazmak yerine bir bellek bitinde topluyoruz: M0.0 Sistem hazır. Hazır lambası ve motor bu biti kullanıyor, ama M0.0'ı yazan basamak eksik.
- + Basamak ile yeni bir basamak ekle. Seri iki kontak koy:
I0.1veI0.2. - Basamağın sonundaki bobini seçip adresini
M0.0yap. - Çalıştır: kapı anahtarını kapat, hazır lambası yansın, sonra Start'a bas. Bitince Kontrol et.
Ek görev: Kapı açıkken hazır lambası yanıp sönsün. Gerçek TIA Portal projesinde saat bellek biti (ör. M0.5, 1 Hz) bunu sağlar; simülatörde M0.5 kendiliğinden değişmez, bu yüzden bu görevi TIA Portal'da dene.
Sık yapılan hatalar
- Aynı word'ü iki farklı ad altında örtüşen adreslerle kullanmak. MW10 ve MW11 aynı baytı paylaşır. Word'leri çift adreslerle, double word'leri dörder adım atlayarak dağıt.
- Programda girişe (I) yazmaya çalışmak. Giriş görüntüsü her taramada fiziksel girişten yenilenir; I adresine bobin yazmak anlamsızdır ve simülatör bunu hata sayar.
- Adsız mutlak adreslerle program yazmak. Altı ay sonra %M3.4'ün ne olduğunu kimse hatırlamaz. Her adrese etiket tablosunda ad ve açıklama ver.
Kaynaklar
- Siemens, SIMATIC S7-1200 sistem kılavuzu, "Veri tipleri" ve "Bellek alanları ve adresleme" bölümleri. Siemens Industry Online Support: support.industry.siemens.com
- IEC 61131-3: doğrudan gösterimli değişkenler (%I, %Q, %M) ve veri tipleri.