PLC Atölyesi Ücretsiz başla

Kurslar › Elektrik temelleri › Ders 2

Ders 2 / 6 · yaklaşık 30 dakika

Güç, enerji, verim ve kablo ısınması

Ücretsiz ders · Bu kursun 3. dersinden sonrası Premium

Bir motorun ne kadar güç çektiği, bir kablonun neden ısındığı ya da bir makinenin yılda kaç euro elektrik harcadığı aynı formüllerden çıkar. Bu derste güç, enerji ve verim hesaplarını ve kablodaki kayıpların neden önemli olduğunu öğreniyorsun.

Kazanımlar

  • Doğru akımda gücü ve akımı hesaplarsın.
  • Enerjiyi kWh olarak hesaplar, maliyetini bulursun.
  • Verimi ve kayıp gücü hesaplarsın.
  • Kablodaki ısı kaybını ve gerilim düşümünü açıklarsın.

Elektrik gücü

Doğru akımda güç: P = U · I. Ohm yasasıyla birleşince P = I² · R ve P = U² / R.

Örnek: 24 V'luk bir panoda toplam 4,5 A yük var. Güç 24 · 4,5 = 108 W. Güç kaynağı en az %20-25 pay ile, yani 5 A değil 10 A sınıfından seçilir; açılışta kapasitif yükler ve valfler kısa süreli fazla akım çeker.

Enerji ve maliyet

Enerji, güç çarpı süredir: W = P · t. Birimi kilovat-saattir (kWh). 7,5 kW'lık bir pompa günde 16 saat, yılda 250 gün çalışırsa 7,5 · 16 · 250 = 30 000 kWh harcar. Fiyat 0,25 €/kWh ise yıllık maliyet 7500 €'dur. Frekans konvertörü, verimli motor ve boşta kapatma bu yüzden önemlidir.

Verim ve kayıp

Verim, çıkan gücün giren güce oranıdır: η = Pçıkış / Pgiriş. Aradaki fark ısıya dönüşür. %90 verimli 11 kW'lık motor, şebekeden yaklaşık 12,2 kW çeker; 1,2 kW ısı olarak gider. Panodaki sürücüler ve güç kaynakları da kayıp üretir; pano soğutması bu toplam kayba göre seçilir.

Kablo ısınması ve gerilim düşümü

Kablodaki kayıp P = I² · R'dir: akım iki katına çıkarsa ısı dört katına çıkar. Kesit bu yüzden akıma ve döşeme koşuluna göre seçilir (IEC 60364-5-52 tabloları). Kablo boyunca gerilim düşer: ΔU = I · Rkablo. 24 V devrede 2 A, 2,4 Ω gidiş-dönüş dirençte 4,8 V düşer; valf 19 V ile çalışmayabilir. Uzun 24 V hatlarda kesit büyütülür ya da besleme yakına konur.

Görev: güç ve enerji

Sayıyla cevap ver. Ondalık için virgül ya da nokta kullanabilirsin.

24 × 3 = 72 W.
48 / 24 = 2 A.
5,5 × 8 × 220 = 9680 kWh.
9680 × 0,30 = 2904 €.
10² × 0,5 = 50 W.

Sık yapılan hatalar

  • Güç kaynağını toplam akıma tam eşit seçmek. Açılış akımları ve genişleme için %20-25 pay bırak.
  • Gerilim düşümünü hesaplamamak. Uzun 24 V hatlarda uçtaki gerilim valf ve sensörün alt sınırının altına düşebilir; kesiti büyüt ya da beslemeyi yaklaştır.
  • Pano içindeki ısı kaybını unutmak. Sürücü ve güç kaynağı kayıplarını topla, pano fanını ya da klimasını buna göre seç.
  • Motor etiketindeki gücü şebekeden çekilen güç sanmak. Etiketteki güç mil gücüdür; şebekeden verim kadar fazlası çekilir.

Mini sınav

1. Doğru akımda güç formülü hangisidir?

Gerilim çarpı akım.

2. Akım iki katına çıkarsa kablodaki ısı kaybı ne olur?

P = I² · R.

3. Enerjinin pratik birimi hangisidir?

Güç çarpı saat.

4. Verim nedir?

Her zaman 1'den küçüktür.

5. Motor etiketindeki güç neyi gösterir?

Şebekeden daha fazlası çekilir.

6. Uzun 24 V hatta gerilim düşümü nasıl azaltılır?

Direnç kesitle ters orantılıdır.

Kaynaklar

  • IEC 60050 (Uluslararası Elektroteknik Sözlüğü) ve IEC 80000-6: elektrik büyüklükleri ve birimleri.
  • IEC 60364-5-52 / DIN VDE 0298-4: Kabloların akım taşıma kapasitesi ve gerilim düşümü.
  • IEC 60034-30-1: Motor verim sınıfları (IE1-IE4).