PLC Atölyesi Ücretsiz başla

Kurslar › Elektrik tasarımı ve pano projesi › Ders 2

Ders 2 / 6 · yaklaşık 35 dakika

Yük listesi, eşzamanlılık, kumanda trafosu ve 24 V güç kaynağı

Ücretsiz ders · Bu kursun 3. dersinden sonrası Premium

Pano için ilk soru şudur: bu makine şebekeden ne kadar akım çeker? Cevap, cihazların plakalarını toplamakla değil, hangi yükün ne zaman birlikte çalıştığını düşünmekle bulunur. Bu derste yük listesini kurmayı, besleme akımını tahmin etmeyi ve kumanda devresinin enerjisini doğru boyutlandırmayı öğreniyorsun.

Kazanımlar

  • Motor plakasından ve güçten anma akımını hesaplar, yük listesini kurarsın.
  • Eşzamanlılık katsayısıyla besleme akımını tahmin eder, ana şalteri seçersin.
  • Kumanda trafosunun gücünü sürekli ve çekme gücünden boyutlandırırsın.
  • 24 V DC güç kaynağını toplam akım ve pay ile seçersin.

Her tüketicinin akımı

Yük listesi bir tablodur: referans, tanım, gerilim, güç, cos φ, verim, anma akımı, çalışma şekli. Üç fazlı motorda anma akımı:

I = P / (√3 · U · cos φ · η)

Burada P, motor milindeki güçtür (plakadaki kW). Örnek: 4 kW, 400 V, cos φ 0,82, η 0,87 → I = 4000 / (1,732 × 400 × 0,82 × 0,87) ≈ 8,1 A. Hesap kabaca doğrulamak içindir; asıl değer motor plakasındaki akımdır.

Ref.TanımPINot
-M1konveyör motoru1,5 kW3,4 Asürekli
-M2pompa motoru4 kW8,1 Asürekli
-M3kaldırma motoru2,2 kW4,9 Akısa süreli
-E1ısıtıcı6 kW8,7 Atermostatlı

Isıtıcı gibi omik yükte cos φ = 1 ve η ≈ 1: I = 6000 / (1,732 × 400) ≈ 8,7 A.

Hepsi aynı anda çalışmaz

Tüm akımların toplamı en kötü durumdur. Gerçekte bazı yükler sırayla çalışır. Eşzamanlılık katsayısı (g) birlikte çalışan payı gösterir: besleme akımı ≈ g × toplam akım + en büyük motorun kalkış payı.

Örnekte toplam 25,1 A. Kaldırma motoru yalnız konveyör dururken çalışıyorsa g ≈ 0,8 alınabilir: ≈ 20 A. Bir makinede katsayı varsayımla değil, çalışma sırasından çıkarılır ve hesap notuna yazılır.

Ana şalter (IEC 60204-1 §5.3'teki besleme ayırma cihazı) tüm makinenin akımını taşır, kilitlenebilir olmalıdır ve en büyük motorun kilitli rotor akımını ve diğer yüklerin toplamını kesebilmelidir. Pratikte bir üst standart değer seçilir, örneğin 32 A veya 40 A.

Neden trafo ya da 24 V DC?

IEC 60204-1 §7.2 ve §9.4.3: kumanda devreleri (buton, bobin, PLC) şebekeden doğrudan değil, bir kumanda trafosundan veya güç kaynağından beslenmelidir. Böylece bir toprak kaçağı istem dışı çalışmaya yol açmaz ve gerilim düşer.

Kontaktör bobinleri kalkış anında sürekli güçlerinin birkaç katını (çekme gücü) çeker. Trafo seçiminde iki değer kontrol edilir:

  • Sürekli güç: aynı anda çekili tüm bobinler, lambalar, ısıtıcılar.
  • Kısa süreli güç: sürekli güç + aynı anda çeken bobinlerin çekme gücü; üretici bunun için ayrı bir "kısa süreli güç" eğrisi verir.

Günümüzde çoğu makinede kumanda gerilimi 24 V DC'dir; bobinler ve PLC aynı güç kaynağından beslenir.

Toplam akım ve pay

Güç kaynağı seçimi için tüm 24 V tüketicilerin akımı toplanır:

TüketiciAdetAkımToplam
PLC CPU + modüller10,8 A0,8 A
sensör240,03 A0,72 A
valf bobini80,1 A0,8 A
kontaktör bobini (DC)60,15 A0,9 A
HMI10,6 A0,6 A

Toplam 3,82 A. Kalkış akımları, yaşlanma ve sonradan eklenecekler için %25-50 pay bırakılır: 5 A'lık bir kaynak sınırda, 10 A rahat bir seçimdir. Çıkışlar elektronik sigorta modülleriyle gruplara ayrılır; bir sensör kısa devresi PLC'yi kapatmaz.

Görev: akım ve güç hesapları

Ondalık için virgül veya nokta kullanabilirsin.

7500 / (1,732 × 400 × 0,85 × 0,9) ≈ 14,2 A.
9000 / (1,732 × 400) ≈ 13 A.
40 × 0,7 = 28 A.
6,2 × 1,3 ≈ 8,1 A; standart 10 A seçilir.
70 / 8 ≈ 8,8.

Sık yapılan hatalar

  • Plakadaki gücü akım sanmak. Plaka gücü mildeki kW'tır; akım plakada ayrı yazar veya formülle bulunur.
  • Tüm akımları toplayıp ana şalteri iki kat büyük seçmek. Çalışma sırasından eşzamanlılığı çıkar, hesap notuna yaz.
  • Kumanda trafosunu yalnız sürekli güce göre seçmek. Aynı anda çeken bobinlerin çekme gücünü kısa süreli güç eğrisiyle kontrol et.
  • Tüm 24 V tüketicileri tek sigortaya bağlamak. Elektronik sigorta modülüyle grupla: PLC, sensörler, valfler ayrı.

Mini sınav

1. Üç fazlı motor akımı formülünde hangi terim yoktur?

I = P / (√3 · U · cos φ · η).

2. Eşzamanlılık katsayısı neyi gösterir?

g ≤ 1.

3. Ana şalter ne olmalıdır?

IEC 60204-1 §5.3.

4. Kumanda devresi neden trafo veya güç kaynağından beslenir?

IEC 60204-1 §9.4.3.

5. Kontaktör bobini kalkışta ne çeker?

Çekme gücü.

6. 24 V kaynağında neden pay bırakılır?

%25-50 pay yaygındır.

Kaynaklar

  • IEC 60204-1 (EN 60204-1): Makinelerin elektrik donanımı; genel kurallar (besleme, koruma, kumanda devreleri, doğrulama).
  • IEC 60034-1: Döner elektrik makineleri; anma değerleri.
  • IEC 61558-2-2: Kumanda trafoları için güvenlik kuralları.
  • IEC 61204-7: Alçak gerilim DC güç kaynakları; güvenlik kuralları.