Senaryo
Bir boya tesisinde 500 litrelik karıştırma tankı var. Operatör start'a basınca tank, üst seviye sensörü (LSH) görene kadar dolar. Sonra karıştırıcı 5 saniye çalışır ve boşaltma vanası açılır; tank, alt seviye sensörü (LSL) boşalana kadar boşalır. Bu bir partidir. Makine kendiliğinden 3 parti yapar, sonra durur ve "3 parti tamam" lambasını yakar.
Simülatörde süreler kısaltıldı; gerçek tesiste karıştırma dakikalarca sürer, mantık aynıdır.
Gereksinimler
- Start (I0.0) otomatik çalışmayı (M0.0) mühürler. Stop (I0.1) ve acil stop (I0.2) NC bağlıdır; ikisi de çalışmayı keser.
- Acil stop kalktığında makine kendiliğinden çalışmaz; yeniden start gerekir.
- Tank boşken (LSL = 0) ve çalışma varken adım 1 başlar: dolum vanası Y1 (Q0.0) açılır.
- Üst seviye (LSH = 1) gelince adım 2: dolum kapanır, karıştırıcı M1 (Q0.1) 5 saniye çalışır (T0).
- Süre dolunca adım 3: karıştırıcı durur, boşaltma vanası Y2 (Q0.2) açılır; LSL = 0 olunca adım biter.
- Her boşaltma sonunda parti sayacı C0 bir artar; 3. partiden sonra çalışma düşer ve Q0.3 yanar. Yeni start sayacı sıfırlar.
- Aynı anda yalnız bir adım etkin olmalı; dolum ve boşaltma vanası asla birlikte açık olmamalı.
Etiket tablosu
| Adres | Ad | Açıklama |
|---|---|---|
I0.0 | Start | Buton, NO |
I0.1 | Stop | Buton, NC (basınca 0) |
I0.2 | Acil stop | Mantar buton, NC, kilitli |
I0.3 | Seviye üst (LSH) | 1 = sıvı üst seviyede |
I0.4 | Seviye alt (LSL) | 1 = sıvı alt sensörü örtüyor (tank boş değil) |
Q0.0 | Dolum vanası Y1 | Selenoid vana |
Q0.1 | Karıştırıcı M1 | Motor kontaktörü |
Q0.2 | Boşaltma vanası Y2 | Selenoid vana |
Q0.3 | 3 parti tamam | Gösterge lambası |
M0.0 | Otomatik çalışma | Bellek biti |
M0.1 | Adım 1: dolum | Adım biti |
M0.2 | Adım 2: karıştırma | Adım biti |
M0.3 | Adım 3: boşaltma | Adım biti |
T0 | Karıştırma süresi | TON, 5000 ms |
C0 | Parti sayacı | CTU, PV = 3, reset: I0.0 |
Adım zinciri
Sıralı işleri bir adım zinciri ile kurmak en temiz yoldur: her adımın bir bellek biti vardır, bir sonraki adım set edilince önceki reset edilir. Böylece aynı anda yalnız bir adım etkin kalır ve çıkışlar yalnız adım bitlerinden sürülür.
| Adım | Etkin bit | Çıkış | Geçiş şartı |
|---|---|---|---|
| 0 Bekleme | yok | hepsi kapalı | M0.0 = 1 ve LSL = 0 → adım 1 |
| 1 Dolum | M0.1 | Y1 (Q0.0) | LSH = 1 → adım 2 |
| 2 Karıştırma | M0.2 | M1 (Q0.1), T0 çalışır | T0 doldu → adım 3 |
| 3 Boşaltma | M0.3 | Y2 (Q0.2) | LSL = 0 → C0 sayar, adım 0 |
Simülatörde yaz
Başlangıç programında çalışma biti, adım 1, adım 2'ye geçiş ve dolum vanası hazır. Eksik olanları ekle: karıştırma zamanlayıcısı, adım 3, sayaç, karıştırıcı, boşaltma vanası ve lamba. Sensörlere tıklayarak tankı kendin doldurup boşaltabilirsin; bitince Kontrol et ile 19 adımlık testi çalıştır.
Takıldıysan ipuçları
- Zamanlayıcı basamağı:
M0.2veM0.0NO →T0TON 5000 ms. - Adım 3:
M0.2veT0NO →M0.3S. Ayrı bir basamaktaM0.3NO →M0.2R. - Sayaç basamağını adım 3'ü resetleyen basamaktan önce koy: ikisi de
M0.3NO veI0.4NC kullanır. Sonra gelirse adım biti çoktan düşmüş olur ve sayaç hiç saymaz. - Çıkışlarda adım bitine
M0.0ekle; acil stop adım bitlerini silmese bile vanalar ve motor hemen kapanır.
TIA Portal'a taşı
Programı TIA Portal'a taşırken şöyle düzenle:
- Adım zincirini bir FB içine koy (ör.
FB_Karistirma); adım bitleri FB'ninStaticalanında dursun, örnek veri bloğu bunları saklar. - Süre ve parti sayısını FB girişine al (
KarisSuresi : Time,PartiSayisi : Int); aynı FB'yi ikinci bir tank için de kullanabilirsin. - Zamanlayıcı ve sayacı TIA Portal'ın IEC komutlarıyla (
TON,CTU) multi-instance olarak FB içinde aç. - Acil stop gerçek tesiste yalnız programla yapılmaz; güvenlik rölesi veya F-CPU ile ayrı bir devre gerekir. Programdaki acil stop yalnız mantığı gösterir.
- PLCSIM'de bir izleme tablosuna
M0.1-M0.3,T0veC0değerlerini koyup adımların sırayla değiştiğini gör.
Kendini değerlendir
- Simülatör testi 19 adımın hepsini geçiyor.
- Dolum ve boşaltma vanası hiçbir anda birlikte açık değil.
- Acil stop kalkınca makine start'sız çalışmıyor.
- Her basamağın yorumu ne yaptığını söylüyor.
- Aynı mantığı TIA Portal'da FB olarak yazıp PLCSIM'de denedin.