PLC Atölyesi Ücretsiz başla

Kurslar › PROFINET ve ağ › Ders 2

Ders 2 / 6 · yaklaşık 40 dakika

IP adresleme ve alt ağlar

Ücretsiz ders · Bu kursun 3. dersinden sonrası Premium

PROFINET'in döngüsel verisi IP kullanmaz, ama cihazın ağa katılması, TIA Portal'ın PLC'ye bağlanması ve paneller IP ile çalışır. Bu derste bir makine ağının adres planını kendin yapabilecek kadar IPv4 öğreniyorsun.

Ders videosu · 2:17 · Bu dersin anlatımlı özeti. Anlatım yapay zekâ sesiyle (Edge TTS) üretildi; görseller bu sayfadaki şekillerdir. Altyazı açılıp kapatılabilir.

Kazanımlar

  • IP adresini ve alt ağ maskesini ağ kısmı ve cihaz kısmı olarak okursun.
  • Bir adres için ağ adresini, yayın adresini ve kullanılabilir aralığı hesaplarsın.
  • İki cihazın doğrudan konuşup konuşamayacağını alt ağa bakarak söylersin.
  • Makine ağı için özel adres aralığından bir plan çıkarırsın.

Adres ve maske

Bir IPv4 adresi 32 bittir ve noktalarla ayrılmış dört sayıyla (0-255) yazılır: 192.168.0.10. Alt ağ maskesi, bu 32 bitin ne kadarının ağı, ne kadarının cihazı gösterdiğini söyler. 255.255.255.0 maskesinde ilk 24 bit ağdır; kısaca /24 yazılır.

MaskeKısa yazımAlt ağdaki cihaz sayısı (en çok)
255.255.255.0/24254
255.255.254.0/23510
255.255.255.128/25126
255.255.0.0/1665 534

Her alt ağda iki adres cihaza verilemez: cihaz bitleri tamamen 0 olan ağ adresi (ör. 192.168.0.0) ve tamamen 1 olan yayın adresi (ör. 192.168.0.255).

Aynı alt ağ kuralı ve ağ geçidi

İki cihaz, ağ kısımları aynıysa doğrudan konuşur. 192.168.0.10/24 ile 192.168.0.20/24 konuşur; 192.168.1.20/24 ile konuşamaz, çünkü üçüncü sayı ağ kısmındadır. Farklı alt ağlar arasında trafik için yönlendirici (router) gerekir; cihazda bu yönlendiricinin adresi ağ geçidi (gateway) olarak girilir.

TIA Portal'da bilgisayarın PLC'ye bağlanamamasının en sık sebebi budur: bilgisayarın Ethernet kartı başka bir alt ağdadır. Çözüm, bilgisayara PLC ile aynı alt ağdan, kullanılmayan bir adres vermektir (ör. PLC 192.168.0.1 ise bilgisayar 192.168.0.241).

Makine ağında yalnız özel adres aralıkları (RFC 1918) kullanılır: 10.0.0.0/8, 172.16.0.0/12 ve 192.168.0.0/16. Bu adresler internette yönlendirilmez.

Bir makine için adres planı

Adres planı devreye almadan önce yazılır ve elektrik projesiyle birlikte saklanır. Basit bir kural seti:

Aralık (192.168.10.0/24)Cihazlar
.1 - .9PLC'ler
.10 - .49Uzak G/Ç istasyonları
.50 - .99Sürücüler
.100 - .119Paneller ve SCADA istemcileri
.240 - .249Servis bilgisayarları (devreye alma)
.254Ağ geçidi (varsa)

Böyle bir planda bir adrese bakan kişi cihazın türünü hemen anlar ve aynı adresin iki cihaza verilmesi zorlaşır.

Hesaplayıcı: alt ağı kendin bul

Adresi ve maskeyi değiştir; ağ adresi, yayın adresi ve kullanılabilir aralık anında hesaplanır. Üçüncü kutuya bir cihazın adresini yazarsan iki cihazın aynı alt ağda olup olmadığını görürsün.

Dene: maskeyi /24'ten /23'e çevir. 192.168.0.10 ile 192.168.1.20 artık aynı alt ağda mı? Neden?

Alıştırma: IP çakışmasından sonra onaysız yeniden başlama yok

Ağa aynı IP adresiyle ikinci bir cihaz bağlanınca iletişim kesilir; tanı bunu I0.2 ile bildiriyor. Başlangıç programında bant çakışmada duruyor ama çakışma kalkınca biri start'a basarsa sebebi kimse görmeden yeniden çalışıyor. Ağ arızası mühürlenmeli ve operatör onaylamadan bant kalkmamalı.

  1. Basamak ekle: kontak I0.2, bobin Set (S), adres M0.0 (ağ arızası).
  2. Basamak ekle: kontak I0.3 (onay), seri NC I0.2; bobin Reset (R), adres M0.0.
  3. Bant basamağındaki son kontağı (NC I0.2) NC M0.0 yap. Basamakları yukarıdaki sırayla bırak; bant basamağı en sonda olsun.
  4. Kontrol et.

Ek görev: Çakışmayı önlemenin asıl yolu adres planıdır: bir alt ağda hangi aralığı PLC'lere, hangisini panellere ve dizüstü bilgisayarlara ayırırdın?

Görev: alt ağı kendin hesapla

Hesaplayıcıyı kullanmadan önce kâğıtta çöz, sonra sayfadaki hesaplayıcıyla karşılaştır. Adresleri noktalı yaz.

/24'te ilk üç sayı ağdır, son sayı 0 olur.
Cihaz bitlerinin hepsi 1: son sayı 255.
/23'te üçüncü sayının son biti de cihaza aittir; 8 çift olduğu için ağ 172.16.8.0'dır.
/23 iki üçüncü sayıyı kapsar: 8 ve 9.
32 − 26 = 6 cihaz biti: 2⁶ = 64, ağ ve yayın adresi çıkınca 62.

Sık yapılan hatalar

  • Bilgisayarı başka alt ağda bırakmak. TIA Portal "erişilebilir cihazlar" listesinde PLC'yi gösterir ama bağlantı kurulamaz. Bilgisayara aynı alt ağdan adres ver.
  • Aynı IP adresini iki cihaza vermek. Adres çakışmasında iki cihaz da düzensiz çalışır. Adres planı ve TIA Portal'daki derleme kontrolü bunu önler.
  • Makine ağında herkese açık adres kullanmak. İnternetteki bir sunucuyla çakışabilir; yalnız RFC 1918 aralıklarını kullan.
  • Ağ geçidini rastgele doldurmak. Yönlendirici yoksa ağ geçidi boş bırakılır; yanlış ağ geçidi, alt ağ dışına giden trafiği yanlış yere gönderir.

Mini sınav

1. 192.168.5.77/24 adresinin ağ adresi hangisidir?

/24'te ilk üç sayı ağdır; cihaz kısmı 0 yapılınca 192.168.5.0 çıkar.

2. /24 alt ağda en çok kaç cihaz adresi kullanılabilir?

256 adresin ikisi (ağ ve yayın) cihaza verilemez.

3. PLC 192.168.0.1/24. Bilgisayara hangi adres verilmelidir?

Aynı alt ağdan, kullanılmayan bir adres gerekir; 192.168.0.1 PLC'nin kendisidir.

4. Hangisi özel (RFC 1918) bir adres değildir?

Özel aralık 172.16.0.0 - 172.31.255.255'tir; 172.40 bu aralığın dışında kalır.

5. 192.168.1.130/25 adresinin ağ adresi hangisidir?

/25 son sayıyı ikiye böler: 0-127 ve 128-255.

6. Ağ geçidi (gateway) ne zaman gerekir?

Aynı alt ağda cihazlar doğrudan konuşur; ağ geçidi alt ağlar arası yönlendirir.

Kaynaklar

  • RFC 791: Internet Protocol (IPv4). RFC 4632: Classless Inter-domain Routing (CIDR).
  • RFC 1918: Address Allocation for Private Internets.
  • Siemens, S7-1500 sistem kılavuzu, haberleşme bölümü: IP ayarları. Siemens Industry Online Support: support.industry.siemens.com