Kazanımlar
- IP adresini ve alt ağ maskesini ağ kısmı ve cihaz kısmı olarak okursun.
- Bir adres için ağ adresini, yayın adresini ve kullanılabilir aralığı hesaplarsın.
- İki cihazın doğrudan konuşup konuşamayacağını alt ağa bakarak söylersin.
- Makine ağı için özel adres aralığından bir plan çıkarırsın.
Adres ve maske
Bir IPv4 adresi 32 bittir ve noktalarla ayrılmış dört sayıyla (0-255) yazılır: 192.168.0.10. Alt ağ maskesi, bu 32 bitin ne kadarının ağı, ne kadarının cihazı gösterdiğini söyler. 255.255.255.0 maskesinde ilk 24 bit ağdır; kısaca /24 yazılır.
| Maske | Kısa yazım | Alt ağdaki cihaz sayısı (en çok) |
|---|---|---|
| 255.255.255.0 | /24 | 254 |
| 255.255.254.0 | /23 | 510 |
| 255.255.255.128 | /25 | 126 |
| 255.255.0.0 | /16 | 65 534 |
Her alt ağda iki adres cihaza verilemez: cihaz bitleri tamamen 0 olan ağ adresi (ör. 192.168.0.0) ve tamamen 1 olan yayın adresi (ör. 192.168.0.255).
Aynı alt ağ kuralı ve ağ geçidi
İki cihaz, ağ kısımları aynıysa doğrudan konuşur. 192.168.0.10/24 ile 192.168.0.20/24 konuşur; 192.168.1.20/24 ile konuşamaz, çünkü üçüncü sayı ağ kısmındadır. Farklı alt ağlar arasında trafik için yönlendirici (router) gerekir; cihazda bu yönlendiricinin adresi ağ geçidi (gateway) olarak girilir.
TIA Portal'da bilgisayarın PLC'ye bağlanamamasının en sık sebebi budur: bilgisayarın Ethernet kartı başka bir alt ağdadır. Çözüm, bilgisayara PLC ile aynı alt ağdan, kullanılmayan bir adres vermektir (ör. PLC 192.168.0.1 ise bilgisayar 192.168.0.241).
Makine ağında yalnız özel adres aralıkları (RFC 1918) kullanılır: 10.0.0.0/8, 172.16.0.0/12 ve 192.168.0.0/16. Bu adresler internette yönlendirilmez.
Bir makine için adres planı
Adres planı devreye almadan önce yazılır ve elektrik projesiyle birlikte saklanır. Basit bir kural seti:
| Aralık (192.168.10.0/24) | Cihazlar |
|---|---|
| .1 - .9 | PLC'ler |
| .10 - .49 | Uzak G/Ç istasyonları |
| .50 - .99 | Sürücüler |
| .100 - .119 | Paneller ve SCADA istemcileri |
| .240 - .249 | Servis bilgisayarları (devreye alma) |
| .254 | Ağ geçidi (varsa) |
Böyle bir planda bir adrese bakan kişi cihazın türünü hemen anlar ve aynı adresin iki cihaza verilmesi zorlaşır.
Hesaplayıcı: alt ağı kendin bul
Adresi ve maskeyi değiştir; ağ adresi, yayın adresi ve kullanılabilir aralık anında hesaplanır. Üçüncü kutuya bir cihazın adresini yazarsan iki cihazın aynı alt ağda olup olmadığını görürsün.
Dene: maskeyi /24'ten /23'e çevir. 192.168.0.10 ile 192.168.1.20 artık aynı alt ağda mı? Neden?
Alıştırma: IP çakışmasından sonra onaysız yeniden başlama yok
Ağa aynı IP adresiyle ikinci bir cihaz bağlanınca iletişim kesilir; tanı bunu I0.2 ile bildiriyor. Başlangıç programında bant çakışmada duruyor ama çakışma kalkınca biri start'a basarsa sebebi kimse görmeden yeniden çalışıyor. Ağ arızası mühürlenmeli ve operatör onaylamadan bant kalkmamalı.
- Basamak ekle: kontak
I0.2, bobin Set (S), adresM0.0(ağ arızası). - Basamak ekle: kontak
I0.3(onay), seri NCI0.2; bobin Reset (R), adresM0.0. - Bant basamağındaki son kontağı (NC
I0.2) NCM0.0yap. Basamakları yukarıdaki sırayla bırak; bant basamağı en sonda olsun. - Kontrol et.
Ek görev: Çakışmayı önlemenin asıl yolu adres planıdır: bir alt ağda hangi aralığı PLC'lere, hangisini panellere ve dizüstü bilgisayarlara ayırırdın?
Görev: alt ağı kendin hesapla
Hesaplayıcıyı kullanmadan önce kâğıtta çöz, sonra sayfadaki hesaplayıcıyla karşılaştır. Adresleri noktalı yaz.
Sık yapılan hatalar
- Bilgisayarı başka alt ağda bırakmak. TIA Portal "erişilebilir cihazlar" listesinde PLC'yi gösterir ama bağlantı kurulamaz. Bilgisayara aynı alt ağdan adres ver.
- Aynı IP adresini iki cihaza vermek. Adres çakışmasında iki cihaz da düzensiz çalışır. Adres planı ve TIA Portal'daki derleme kontrolü bunu önler.
- Makine ağında herkese açık adres kullanmak. İnternetteki bir sunucuyla çakışabilir; yalnız RFC 1918 aralıklarını kullan.
- Ağ geçidini rastgele doldurmak. Yönlendirici yoksa ağ geçidi boş bırakılır; yanlış ağ geçidi, alt ağ dışına giden trafiği yanlış yere gönderir.
Kaynaklar
- RFC 791: Internet Protocol (IPv4). RFC 4632: Classless Inter-domain Routing (CIDR).
- RFC 1918: Address Allocation for Private Internets.
- Siemens, S7-1500 sistem kılavuzu, haberleşme bölümü: IP ayarları. Siemens Industry Online Support: support.industry.siemens.com